CUMHURİYET EĞİTİMİNE NOBEL

Mardin doğumlu olan ve ilk orta liseyi orada tamamladıktan sonra İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesini bitiren bilim adamı Prof. Dr. Aziz Sancar, Nobel Kimya ödülünü alınca, şunları söylemiş:
- Bana çok güzel eğitim veren kendi memleketimdir. Olağanüstü Tıp eğitimi verdi.

Ve sonra eklemiş:

-Ben bu ödülü memleketime, Cumhuriyet devriminin başlattığı eğitime borçluyum.

Cumhuriyet Devrimi’nin eğitim hamlesine borçlu olduğumuz, başka bir bilim insanının, Nermin Abadan Unat’ın, yaşam öyküsü de çok ilginçtir.

1921 yılında i Türk zengin tüccar bir babadan ve Alman anneden doğan Nermin Abadan Unat babasınıın ölüp de, Avrupa’da annesiyle yalnız kaldıktan sonra paraları da bitince, okulu bırakmaya mecbur olmuş. İşte o zaman, Almanca, Macarca, Fransızca bilen, ama Türkçe bilmeyen Nermin, eğitimin bedava olduğu ve artık kızlara da okuma olanaklarının sağlandığı Atatürk Türkiyesi’ni seçmiş ve orada okumak için, Macaristan’daki Türk Büyükelçiliği’ne başvurmuş.

***

Babadan Türk olan 14 yaşındaki Nermin’in Türkiye’yi vatan seçmesinin nedeni, Türkiye Cumhuriyeti’nin 1930lu yıllarda sağladığı eğitim olanaklardır.

Nermin, yanılmamştır. İzmir’de Kız Lisesi’ni, ardından İstanbul Hukuk Fakültesi’ni bitirecek, ilk kadın gazeteci, ardından da ünlü, ulusrarası adı olan bir bilim kadını olacaktır. Kendi ulusal kimliğini kendi seçen Prof. Dr. Nermin Abadan Unat’ın olağanüstü yaşamı için öğrencisi sedef Kabaş’ın yazdığı “Hayatını Seçen Kadın” adlı eseri tavsiye ederim.

94 yaşında hala ders vermeye , öğretmeye ve de öğrenmeye devam eden bu olağanüstü insan tümüyle Cumhuriyet’in eğitim devriminin ürünüdür.

Lise öğretimini Nermin Abadan Unat gibi İzmir’de yapmış olan uluslararası alanda isim yapmış, Dünya Bankası Başkan Yardımcılğı görevine kakadar yükselmiş, iktisatçı, planlamacı ve devlet adamı Atilla Karaosmanoğlu, kendi otobiyografisinde vurguladığı bir gerçeği, bir kez de, beraber bulunduğumuz bir toplantıda şöyle dile getiriyordu:


-Ben bütün eğitmimi Cumhuriyet’in okulllarında yaptım, Bu eğitim dünyanın her yeri için yeterlidir.

Karşıyaka Lisesi’ni bitirmiş olan Karaosmanoğlu, yüksek eğitimini Ankara Siyasal Bilgiler ‘de yapmış, sonra doktorasını İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesinde vermiş.Harvard ve New York üniversiteleri’nde geçici öğretim üyeliği de yapmış olan Karaosmanoğlu, uluslarası kuruluşlardaki uzmanlık ve yüksek yöneticilik görevlerinde,Cumhuriyet kurumlarında aldığı eğitimin yeterli olduğunu vurguluyordu.

***

Cumhuriyet’in eğitim devrimi gücünü onu yaşama geçirenlerin inanmışlığından alıyordu. Nitekim eğitim devriminin mimarlarından olan İsmet İnönü,’nün bilim adamı olacak olan oğlu Erdal Ankara Gazi Lisesi’ni bitirip, ardından Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Fizik Matematik bölümünü tamamlayıp, ondan sonra doktora için yurt dışına gitmş ve Califonia Teknik Üniversitesi’nde öğrenimini başarıyla sürdürmüştür Cumhuriyet’in eğitim devriminin mimarları kendi eserlerine inanıyor, kendi çocuklarını o kurumlarda okutuyorlardı.

Ne yazık ki,Aziz Sancar’ın kişiliğinde Nobel Ödülüyle taçlandırıldığı sırada Cumhuriyet’in Eğitim Devrimi çoktan yok edilmişti bile.