KADINLAR YAPAR!

İspanya’nın 2008 yılında girdiği kriz; yaşadığımız günlerde Türkiye’yi de bekleyen büyük tehlike, inşaat sektörünün çöküşüyle başladı.

İpotek karşılığı satın aldıkları mülkün kredi borcunu ödeyemeyen yüzbinlerce insan evsiz, akıl dışı bir hızla çoğalan inşaatlar yarım, patronlar sermayesiz, işçiler işsiz kaldı. Borsa çöktü. Devlet, maaş ve emekli aylıklarını ödemekte zorlanmaya başladı. İşsizlere ve gençlere yapılan sosyal yardımlar kesildi.

2010 yılına gelindiğinde kriz daha da ağırlaşmış ve İspanya halkları* hepsi yiyici, çıkarcı, güdük politikacılardan umudu kesmiş, hatta gına getirmişti.

İspanya ayaktaydı. Hiç biri krize çözüm üretemeyen, hatta sorunun kaynağı geleneksel partilere karşı müthiş bir öfke vardı. Diktatör Franko’nun ölümünden beri görülmemiş kalabalıklar sokağa dökülüyor, kızgınlıklarını haykırıyordu.

İç savaş yaralarının hala taze olduğu bu ülkede, toplumsal gazabın çığrından çıkması; kanlı bir isyana dönüşmesi işten değildi.

Neyse ki İspanya 1978’de kavuştuğu demokrasiyi 1986’dan beri AB üyeliğiyle perçinlemiş ve sindirmişti. Başıbozuk bir isyan çıkmadı.

Madrid’in tarihi meydanı Puerta del Sol’un 15 Mayıs’ta işgaliyle başlayan dev gösteriler tüm İspanya’ya yayıldıktan öteye « 15M » diye anıldı; zaten aynı haksız ve çürümüş düzenle yönetilen dünyada yankı bulunca, bir fikir fırtınasına dönüştü.

***

Geleneksel partiler; belli bir ideolojiyi sahiplenmeden düzeni tersyüz etmeyi öneren ve geniş geneli birbirinden çok farklı düşüncede gençlerden oluşan hareketi, « Sıkıysa partileşip, seçimlere girin! » kışkırtmasıyla siyasal arenaya çağırdı.

Çünkü öfkelilerin birleşemeyeceğine, dolayısıyla örgütlenip parti kurmayı beceremeyeceklerine emindiler.

Oysa hızla örgütlenen bu genç öfkeden, halkların kendi kaderlerine sahip çıkmalarını ve hoşnut olmadıkları sistemi tersyüz etmelerini öngören yenilikçi bir hareket, Podemos doğdu.

« Podemos », İspanyolca « yapabiliriz » demekti ve başlangıçta, kimse komut vermeden ileri atılmak için birbirine cesaret veren öndersiz çaylakların çığlığına benziyordu…

Çaylaklar, 2014 yılında girdikleri ilk seçimde, Avrupa Parlamentosu’na 5 milletvekili göndererek beklenmedik bir zafer kazandılar.

Artık ilginç fikirleri olan bir liderleri de vardı.

Pablo İglesias, zaten burnundan soluyan ve baş kaldırmaya hazır halklara, siyasal arenaya fırlayıp ortalığı dağıtacak bir sosyal çoğunluk oluşturmayı öneriyordu.

Yeni fikrin esin kaynağı, neyin toplumun çıkarına olduğuna ve insanların neyi nasıl düşünmesi gerektiğine tepedekilerin karar verdiği klasik sol ideolojiden farklı olmakla birlikte; İtalyan Komünist Partisi kurucularından Antonio Gramschi’nin kuramıydı.

***

Ömrünün son on yılını Mussolini’nin zindanlarında geçiren filozof Gramschi’ye göre siyasal mücadele ekonomik ve sosyal düzenin devrilmesi değildir. Sivil toplum, ortak çıkarı gözeten bir sağduyuyla donanıp ahlaki ve kültürel bir mücadele de yürütmek zorundadır. Ama toplumsal sağduyu da ideolojiler, dinler ve görenekler tarafından kirlendiğinden, önce o temizlenmelidir. Bu da « gerçekliğin doğrudan incelenmesi ve deneme yanılma yöntemi »yle mümkündür. Sonuçta « Bir insan kitlesi yaşadığı gerçekliği eleştirip sorgulayarak ortak bir fikre varabilir ve ortamın dayattığından başka bir dünya görüşü geliştirebilir, » der Gramschi.

Podemos da gerçeklerden kopuk ve çürümüş bir siyasetçiliği alaşağı etmek için işte böyle, gerçekliği yerinde ve doğrudan okuyunca ortaya çıkacak toplumsal bir sağduyu ortaklığını hedefliyordu.

AP seçimlerinde kazandığı zaferden sonra, « yapabiliriz » partisinin sloganı « Si, se puede! » oldu: « Evet, yapılabilir! »

Hedef, 2015 yerel seçimleriydi.

***

İki kadın ortaya çıktı.

Barselona’dan adaylığını koyan Ada Colau, « ipotek kurbanları » diye anılan evini barkını yitirmiş Katalanlar için verdiği yoğun mücadeleyle tanınan bir aktivistti. Felsefe okumuş, tv senaryoları yazmış, dizilerde oynamıştı. 42 yaşındaydı.

Podemos’un desteğini alarak Katalanca «Guanyem Barcelona! » (Barcelona’yı kazanalım!) sloganıyla Barselona belediye başkanı seçildi.

Yolu « ayrılıkçı » Katalonya başkenti açmıştı.

İspanya başkenti Madrid, daha azını yapamazdı.

Emekli yargıç Manuela Carmena, 73 yaşındaydı. Meslek yaşamı boyunca hukuk camiasında kadın erkek ayrımcılığına karşı mücadele etmiş, ülke çapında saygınlık kazanmış, torun tosun sahibi bir feministti.

Podemos, kendisine Madrid belediye başkanlığı adaylığı önerdiğinde önce red, sonra kabul etti.

Halen Madrid Belediye Başkanı.

Yazdığı kitabı okuyorum. Başlığı, « Çünkü herşey farklı olabilir ». Manuela Carmena’nın fikirlerinden çok etkilendim. Devamı gelecek haftaya…

*İspanya 17 özerk bölgeden oluşan federal ve demokratik bir monarşidir.